Yard. Doç. Dr. Gülden YAZAN
Ziraat Yüksek Mühendisi
Uzman Tarım Danışmanı

Sertifika No: 209-151

(0536) 218 87 03

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Tütün Yan Sanayi

TÜTÜN'ÜN SİGARA DIŞINDA BAŞKA KULLANIM ALANLARI VAR MIDIR?

     Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kalp hastalıklarını artıran en büyük faktörlerden birinin tütün tüketimi olduğunu duyurdu.
Dünyadaki 1.8 milyar genç insanı bu tehlikeye karşı korumak amacıyla tüm tütün reklam, promosyon ve sponsorlukların yasaklanmasını ülke hükümetlerinden istedi.
Dünya Sağlık Örgütünün bu çabaları karşılıksız kalmadı. Pek çok ülke bu konuda önlemler alacak yasalar üzerinde çalışmaya başladı.
Ülkemizde de 4207 sayılı kanunla kapalı mekanlarda sigara içme yasağı 19 Mayıs 2008 Pazartesi gününden itibaren başladı.

     Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunun (TAPDK) bildirdiğine göre hedef, gelecek 4 yılda yani 2012 yılının sonuna kadar Türkiye’de şu anda % 65 olan sigara içmeme oranını % 80’e çıkarmak, yani sigara içenlerin oranını % 35’den % 20 ‘ye düşürmek, ikinci hedefte, 15 yaş altındaki içmeyenler oranını 0’a indirmek.

     Bu eylem planını başarıyla gerçekleştirmek için  İllerde Tütün Kontrol Kurullarının oluşturulması hakkında bir kanun resmi gazetede yayınlandı.
Alınan bütün bu önlemlere ve başta kalp hastalıkları olmak üzere insan sağlığı üzerine yaptığı olumsuz etkilerinin bilinmesine rağmen neden insanlar hala vazgeçemiyorlar?

Tütünü bu olumsuz imajından kurtarmak ve faydalı bir bitki olarak tanınmasını sağlamak için bugüne kadar bu konuda yapılmış olan çalışmaları derledim.

     Hindistan, Bulgaristan ve Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan araştırmalarda, tütün bitkisinin sigara sektörü dışında hangi alanlarda kullanılabileceğini ortaya koyan sonuçlarına yer verdim.
Benzer bir çalışmayı ülkemizde Ünilever firmasının yaptığını ve benim mesleğe ilk başladığım yıllarda böyle bir proje hazırladığımı da ifade etmeliyim.
Çeşitli araştırmacı ve bilim adamlarının bugüne kadar tütünden elde edilebilecek faydalı ürünler üzerine yaptıkları çalışmaları aşağıda listeledim;


Gurme Tütün
; Tütün tohumunda 6-42 arasında yağ bulunmakta, kalanı karbonhidratlar, protein ve lifli maddelerden oluşmaktadır.  Tütün tohumunun yağı, ayçiçeği, soya, mısır ve kanola yanında süpermarketlerin raflarında yerini alabilecek nitelikte bir yağdır. Tohum yağında nikotin bulunmadığından tüketicilerin bu konuda endişesi olmamalıdır. Gerçekte Bulgaristan, Yunanistan ve Hindistan gibi ülkeler halen rafine edilmiş tütün tohum yağını mutfaklarında  salata yağı olarak kullanmaktalar.
Ayrıca yarı kuruyan yağlar olarak ince film yapma özelliğine sahip oldukları için boya sanayinde kullanılabilirler. Nane kokulu yağı da aynı zamanda sabun yapımı için elverişlidir.


Yemlik Tütün
; Yağı alındıktan sonra tohum küspesi, hayvan beslemede önemli bir yem sayılır. Tavuk ve balık üretiminde tütün tohumu karıştırılmış yemler kullanılabilir. Tavuk yemlerine % 25 oranında ilave edilebilir. Araştırmalar, bu şekilde hazırlanan yemlerin tavuklarda ağırlık artışı yaptığını ve et lezzetinde hiçbir değişiklik olmadığını, ne renk değişmesi ne de acılık yaratmadığını belirlemiştir. Sadece bu çalışmalar bile tütün tohumlarının toksik olmadığını göstermektedir.


Tıbbi Tütün
; Tütün bitkisi, yaralar, ülser, uçuklar ve benzeri diğer durumlarda olağanüstü özelliğe sahiptir. 15 yüzyılda Fransız büyükelçi Jan Nicot, tütünün tıbbi bakımdan çok değerli bir bitki olduğunu yazmıştır. 600 yıl sonra araştırmacılar ve bilim adamları, tütünün antibakteriyal (bakterilere karşı etkili), antifungal (mantarlara karşı etkili) ve bölgesel ağrı kesici olarak tıbbi faydalarını açıklamışlardır.
Günümüzde tohum yağından ve yaprak ekstraktından ilaçlı tedavi formülleri hazırlanmaktadır.

     Yapılan bir çalışmada tüyleri yer yer dökülmüş, bir çeşit deri hastalığına yakalanmış köpeklerde bu formül uygulandığında bir ay sonra kelleşme hastalığının iyileştiği, yeni tüylerin çıktığı  fark edilmiştir. Bu denemenin başarı oranı % 100 bulunmuştur.

     Her nedense veterinerlik hizmetlerinde bu uygulama çok sınırlıdır. Ancak insan sağlığı üzerine tütünün kullanılabilirliği araştırılmaktadır.


Endüstriyel Tütün
; Tütün tarımında normalde yaprakların hasadından sonra tarlada çürümeye bırakılan tütün sapları, bugün el yapımı kağıtlara işlenebilmektedir.
Diğer taraftan saplar ufalanır, yapışkan ilave edilir ve preslenerek sunta tahta haline getirilir. Özellikle inşaat işlerinde kullanılır. A.B.D. Orman Ürünleri Araştırma Enstitüsü (FPRDI) ev inşaatında bu tahtaların güvenilir olarak kullanılabileceğini doğrulamıştır.


Elsanatı Tütün
; Tütün sapları sadece sunta tahta yapımında değil, sepetler, meyve kasaları, el fanları ve vazolara da dönüştürülebilirler. Ancak tütün elsanatları ürünlerinde işçilik fiyatlarının yüksek olması önemli bir problemdir. Sapları düzleme ve örme işlemi yoğun bir el işçiliğini gerektirir. Daha çok özel uğraşlar için geçerli olabilir. Bu elsanatı ürünlerinin önemli bir özelliği, tahta ürünlere zarar veren böcek ve kurtçuklara dayanıklı olmalarıdır.


Organik İlaç Tütün
; Tütün tozları sıvı formda fideliklere ve tarlada yetişen tarım ürünleri üzerine püskürtüldüğünde salyangoz, mısır kurdu, güve ve un kurdu gibi bitkilere zarar veren böceklerin öldürülmesinde kullanılabilir.

     Bizim yaptığımız tarla çalışmalarında tütün bitkisine zarar veren yaprak biti, beyaz sinek ve tütün piresi gibi zararlı böcekler üzerinde etkili olduğu saptanmıştır.

     Organik çiftçilikte güvenilir, sağlam bir savunma ürünüdür. Organik tarımla uğraşanları memnun edecek emin bir uygulamadır.

     ITGA (Uluslar arası Tütün Üreticileri Birliği), WHO’nun tavsiyelerine uyarak tütünün farklı şekillerde kullanılması üzerine yeni yaklaşımlar getirmektedir.
Geleneksel yolla tüketimden farklı olan bu kullanım şekillerinden bazıları ve uygulayan ülkelerden söz edecek olursak;

- Filipinlerde, tütün hamurundan kağıt elde edilmektedir.
- Kanadalı araştırmacılar, petrol bazlı yakıt yerine alternatif biyogaz kaynağı olarak tütünden yararlanma çalışmaları yürütmedirler. Bu konuda Pamukkale Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümünde de başarılı çalışmalar yapılmaktadır.
- Avustralyalı bilimciler, moleküler çiftçilikte kullanılan tütün bitkisinden “vitronectin” ekstraktı elde etmişlerdir. Bu protein, hücre büyümesini teşvik eder ve kanser terapisi ile yaraların iyileştirilmesinde kullanılabilir. Ekstraktın elde edilmesinde kullanılan tütün bitkisi genetik olarak en kolay geliştirilebilen bir bitki olduğu gibi her bitkide milyonlarca tohum bulunmakta ve hızla büyüyen bir bitkidir.
- A.B.D.de bir gurup bilimci,  genetik mühendisliği alanında yaptıkları çalışmalarda ağır ve ilerlemiş solunum sendromu (SARS) sebebi olan viruslara karşı aşı üretiminde tütün bitkisinden yararlanmaktadırlar.
- Yine bazı araştırmacılar, tütün bitkisinden geliştirdikleri aşı ile maymunların EBOLA ve MARBURG virusuna karşı korumalarını sağlamaktadırlar. Henüz tedavi yöntemleri üzerinde araştırmaların devam ettiği bu aşıların ekonomik olarak üretimleri  üzerine çalışmalar sürdürülmektedir.
- Biyoteknoloji alanında A.B.D. de yapılan bir çalışmada da, HIV hastalığına karşı  tütün yaprağında genetik bir çalışma yürütülmektedir.

     Bütün bu araştırmaların sonuçları, özellikle ilaç firmalarının tütüne ve dolayısıyla tütün üreticisine olan taleplerini artıracak önemli konular olarak görünmektedir.

     Gerçekten tütünün uzun yıllardır alışılmış sigara paketi kimliğinin ötesinde pek çok potansiyel kullanım alanı bulunmaktadır.

     Tütünün bilinen bu negatif tanımını silebilmek ve insanlık için güvenli, arzu edilir ve saygı gören, değerli bir ürün olmasını teşvik etmek için umutla çalışmalar sürdürülmektedir. A.B.D. Ulusal Tütün Yönetimi (NTA), tütünün daha sağlıklı bir kullanım alanı üzerine araştırma ve incelemelerini yoğunlaştırmıştır.


Tütün gelecek vadeden bir bitkidir.

      Bugün yan sanayi olarak baktığımız konular yakın gelecekte birinci sırayı alabilir.

Kaynaklar;

1-
American Society for Nutrition, The Nutritive Value of Tobacco-Seed Oil
2-
Business Line, Focus on Producing Anti-Cancer Drug from Solanesol
3-
Bureau of Agricultural Research, Should We Love Tobacco?