Yard. Doç. Dr. Gülden YAZAN
Ziraat Yüksek Mühendisi
Uzman Tarım Danışmanı

Sertifika No: 209-151

(0536) 218 87 03

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Samsun Bölgesi Tütün Takvimi

Hazırlayan: Yard.Doç.Dr. Gülden YAZAN 

Tütün takvimi, her ay yapılması gereken agronomi çalışmalarını pogramlar ve belirlenen zaman içinde tamamlanmasını sağlar.

Her ay takvimde yer alan iş programına gore öncelikli işlerin ilk fırsatta yapılmasına yardımcı olur.

Tütün takvimi, Ege Bölgesi ve Samsun Bölgesi olmak üzere verilmiştir.

Farklı iklim koşulları nedeniyle Ege Bölgesi ile Samsun Bölgesinin agronomi uygulamaları ve uygulama zamanları değişiklik gösterir. Bölgelerin üretim mıntıkaları arasında da uygulama zamanları bakımından 1-3 hafta arasında farklar bulunur.

Bazı mıntıkalarda fidelik kurma çalışmaları erken başlar ve üretimle ilgili işler diğer yerlere göre erken tamamlanır. Bu mıntıkalara ve üretilen tütünlere "ası" adı verilir. Üretim çalışmalarının en geç başladığı mıntıkalara ve üretilen tütünlere "körpe", her iki üretim zamanının ortasında tütün üretiminin yapıldığı mıntıkalara ve tütünlere “ orta körpe “ denir.

Yıl içinde tütün üretim zamanını belirleyen faktörler, hava koşulları, üreticinin deneyimi ve ihtiyaç duyulan üretim girdilerinin teminidir.

Açıklamalar bölümünde uygulamalar ile ilgili kodlama yapılmıştır. 1, 2, 3 gibi rakamlar ayları tanımlar ( 1- Ocak, 2- Şubat, gibi), A, B, C, gibi harfler ise programlanmış agronomik çalışmaları tanımlar ( 1-A, 2-B, gibi).

 

TÜTÜN TAKVİMİ

SAMSUN BÖLGESİ

 

1- OCAK
 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Fideliklerde toprak dezenfeksiyonu

Mantar, yabancı ot ve nematoda karşı uygun ilaç seçilir, kullanma talimatına göre miktarı ve zamanı belirlenir. Uygulamadan sonra fidelikler havalandırılır.

B- Fidelik alanının hesaplanması ve yastıkların         hazırlanması

Bir dönüm(1000 m2) tütün tarlası için 10 m uzunluğunda ve 1,20 m genişliğinde bir yastık üzerinden yeterli yastık miktarı ve alanı hesaplanır.

C- Deneme kurulacak lokasyon ve üreticilerin belirlenmesi ve gerekli hazırlıklar

Denemenin amacına uygun lokasyon ve lider üreticiler belirlenir. Bir toplantı ile yapılacak olan işler ve gerekli açıklamalar yapılır. Deneme ile ilgili araçlar temin edilir.

 

2- ŞUBAT
 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A - Harç hazırlığı ve fidelik kurma

Yanmış ve elenmiş çiftlik gübresi ile elenmiş ham toprak karıştırılarak hazırlanan harç, yastıkların üzerine 10 cm kalınlığında yayılır.

B - Tohum ekimi

mye 1-1,5 gr. üzerinden hesaplanan tütün tohumları rüzgarsız havada ekilir, üzerine kapak gübre atılır.

C- Fidelik toprağının sıcaklık ve su ihtiyacının kontrolu

Tohum ekiminden sonra su az ve sık verilir. Su ihtiyacı için toprak yüzeyi elle kontrol edilir. Ekimden çimlenme tamamlanana kadar toprak yüzeyi nemli tutulur. Hava sıcaklığı 15oC nin altında olursa plastik örtüler devamlı kapalı tutulur.

D - Fide gelişmesinin kontrolu

İklim koşulları veya başka nedenle fidelerde gelişme sağlanamazsa, büyümede duraklama veya sararma olursa suni gübre ile şerbet hazırlanır.

E- Fidelik bakımı

Sulama, ot alma, seyreltme, kılavuz alma ve kapak atma gibi bakım işlemleri geciktirilmeden uygulanır.

F- Fideliklerde çökertene karşı alınacak önlemler

Ekimde % 0,6 lık göztaşı eriyiği ile ve/veya fide gelişmesi tamamlanınca önerilen preparatlar ile ilaçlama yapılır.

G- Fideliklerde maviküfe karşı alınacak önlemler

Fide gelişmesi tamamlanınca ilaçlamaya başlanır ve hava koşullarına bağlı olarak dört günde bir tekrarlanır. Maviküfe dayanıklı çeşitlerde ilaçlama haftada bir tekrarlanır.

H- Fideliklerde danaburnu, bozkurt, toprak solucanı ve tel kurdu mücadelesi

Zarar görüldüğünde önerilen ilaçlar uygun dozda verilir.

 

I- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Zararlı görüldüğünde önerilen ilaçlar uygulanır ve ihtiyaç halinde ilaçlama tekrarlanır.

J- Denemenin kurulması ve izlenmesi

Amaca göre kurulan denemenin çalışmaları izlenir. Yapılan her uygulama kaydedilir.

 

3-MART
 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Fidelik toprağının sıcaklık ve su ihtiyacının kontrolu

Bak: 2-C

 

B - Fide gelişmesinin kontrolu

Bak: 2-D

C- Fidelik bakımı

Bak: 2-E

D- Fideliklerde çökertene karşı alınacak önlemler

Bak: 2-F

E- Fideliklerde maviküfe karşı alınacak önlemler

Bak: 2-G

 

F- Fideliklerde danaburnu, bozkurt, toprak solucanı ve tel kurdu mücadelesi

Bak: 2-H

 

G- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Bak: 2-I

H- Sağlam ve güçlü fide yetiştirilmesi

Fidelerin çıkışı tamamlandıktan sonra güneşli saatlerde fidelik örtüsü açılarak fidelerin dış ortama alışması sağlanır. Gelişmeye bağlı olarak fidelerin açıkta bırakılma saatleri uzatılır. Dikimlerden bir hafta önce fidelik örtüsü tamamen kaldırılarak sağlam ve dayanıklı fide gelişmesi sağlanır.

I- Sulama

Fidelerin çıkışı tamamlandıktan sonra günde iki defa, gelişme tamamlandıktan sonra bir defa ve bol sulama yapılır (normal mevsim koşullarında). Sulama işlemi sabah örtüler açıldıktan sonra yapılır, güneşin etkisini gösterdiği saatlerde sulama yapılmaz.

J- 2.Tarla sürümü

 

Dikimden bir ay önce büyük kulaklı pullukla 15-20 cm derinlikte sürüm yapılır ve diskaro çekilir. Böylece sonbahar sürümünden kalan keseklerin parçalanması sağlanır. Tavın kaçmaması için sürgü veya tırmık çekilir.

K- Denemenin kurulması ve izlenmesi

Bak: 2-J

4- NİSAN  

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A - Sağlam ve güçlü fide yetiştirilmesi

Bak: 3-H

B - Sulama

Bak: 3-I

C- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Bak: 2-G

 

D- 2. Tarla sürümü

Bak: 3-J

E- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J. Gerekli uygulama tarihleri, gözlemler ve ölçümler not edilir.

5- MAYIS 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Dikim öncesi tarla sürümü

Dikimden 1-3 gün önce küçük kulaklı pullukla ve yüzeysel olarak tarla sürülür, arkasından sürgü veya tırmık çekilir.

B - Dikim

Fidelikten sökülen pişkin fideler elle veya makine ile 40 x 15 cm aralıklı olarak dikilir ve can suyu verilir.

C- Tarlada külleme mücadelesi

Küllemeye karşı mücadelede kültürel önlemler alınır ve ilaçlı mücadele yapılır.

D- Tarlada maviküf mücadelesi

Mavi küfe karşı mücadelede kültürel önlemler alınır ve ilaçlı mücadele yapılır.

E- Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Zararlı mücadelesinde kültürel önlemler alınır ve ilaçlı mücadele yapılır.

F- Dikim tamamlandıktan sonra fideliklerin bozulması

Dikimler tamamlandıktan sonra hastalık ve zararın gelişmesine ve yayılmasına engel olmak için büyük pullukla fidelik yerleri sürülerek bozulur.

G- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

6-HAZİRAN 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B - Tarlada mavi küf mücadelesi

Bak: 5-D

C - Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 5-E

D- Dikim tamamlandıktan sonra fideliklerin bozulması

Bak: 5-F

 

 

E- 1. çapa (kaymak çapası)

Dikimden yaklaşık 15 gün sonra kaymak tabakasını kırmak için hafif bir çapa yapılır. 

F- 2. çapa (Boğaz doldurma)

1. çapadan yaklaşık 15 gün sonra kök boğazını doldurmak ve aynı zamanda yabancı otları uzaklaştırmak için 2. çapa yapılır.

G- Dip sıyırma

Kırımlardan yaklaşık bir hafta önce bitkinin toprağa yakın 4 yaprağı koparılıp atılarak dip sıyırma yapılır. Bu işlem, üst yapraklarda verim ve kalitenin iyileşmesini sağlar.

H- Kurutma için hangar ve aynaların hazırlanması

Kurutma düzeni basit bir kurutma hangarı ile tütün dizilerinin asıldığı aynalardan oluşur. Çiğ ve yağmur tehlikesine karşı aynalar tahta bir ray ile hangar içine kaydırılır. Hangar kapasitesi, 4 dekar tütün tarlası için herbiri 4 m uzunluğunda 12 ip veya dizi taşıyan 10 ayna veya 10 dekar tarla için 20 ayna girecek kadar olmalıdır.

I- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

7- TEMMUZ

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B - Tarlada mavi küf mücadelesi

Bak: 5-D

C - Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 5-E

D- Dip sıyırma

6-G

E- Kurutma için hangar ve aynaların hazırlanması

6-H

F- K ırım

Geceyarısından itibaren güneş ışıklarının etkisinin görülmeye başladığı ana kadar kırım yapılır. Aynı olgunluk belirtileri gösteren yapraklar kırılarak iğneye dizilir ve kargıya geçirilir. Olgunlaşmamış ve hastalıklı, yırtık yapraklar atılır.

G - Soldurma

Tütün dizilerinin bulunduğu aynalar, kurutma hangarının altında 1-2 gün bekletilerek yapılır.

H- Kurutma

Aynalar gündüzleri güneşe, yağmurlu havalarda ve akşamları hangara çekilir. Tütünlerin bütün gün güneşi görmeleri için kurutma düzeni doğu-batı yönünde kurulur. Tütünler 13-15 günde kururlar.

I- Hevenk yapılması

 

Kuruyan 18-20 tütün dizisi dörde katlanarak hevenk yapılır ve 2-3 gün güneşte bırakıldıktan sonra hangar içinde tavanlara asılır.

J- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

8-AĞUSTOS

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B - Tarlada mavi küf mücadelesi

Bak: 5-D

C - Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 5-E

D- Kırım

Bak: 7-F

E- Soldurma

Bak: 7-G

F- Kurutma

Bak: 7-H

G- Hevenk yapılması

Bak: 7-I

H- Nematod kontrolu

Dekara 15 bitki hesabıyla tarlanın farklı yerlerinden çekilen bitki köklerinde nematod bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

I- Kırımları tamamlanan tütün sap ve köklerinin topraktan çekilerek imhası

Gelecek yıl içinde problem olabilecek hastalık ve zararlı etmenlerinin konukçuları yokedilir.

J- Kurutmanın tamamlanması ve kullanılan malzemelerin yerinden sökülerek temizlenip depolanması

Tütün kurutma için kullanılan ızgara malzemeleri ile sera örtüsü, ilaçlama aleti, ilaç kutuları, diğer eşyalar toplanarak gelecek yıl kullanmak üzere depolanır.

K- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

9-EYLÜL 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A - Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 5-E

B- Son ellerin kırım ve kurutması

7-F, 7-H, Körpe dikim yapılan yerlerde son ellerin kırım ve kurutması eylül ayında yapılır. Tütünler, soldurma yapılmadan doğrudan kurutulurlar.

C- Hevenk yapılması

Bak: 7-I

D- Nematod kontrolu

Bak: 8-H

E- Kırımları tamamlanan tütün sap ve köklerinin topraktan çekilerek imhası

Bak: 8-I

F- Kurutmanın tamamlanması ve kullanılan malzemelerin yerinden sökülerek temizlenip depolanması

Bak: 8-J

G- Tarla sürümü

Sap ve kökler toplandıktan sonra büyük kulaklı pullukla tarla toprağı sürülür.

H- Göz tesbitleri

İstifte bulunan tütünler eksperler tarafından incelenerek rekolteyi belirleme çalışmaları yapılır.

I- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

10- EKİM

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tütünlerde denkleme hazırlığı

Havanın nem oranının yükselmesiyle birlikte tütünlerde denk yapımına başlanır. Denk sandığı, çuval, ip, gibi denk araçları temin edilir.

B- Tütünlere tav verilmesi

Tav suyunun tütünlerde ellere ve havanın nem durumuna göre ayarlanması gerekir. Günde yapılacak denk sayısına göre 1-3 gün önceden tütünler tavlanır.

C- Denkleme

Aynı tarlanın tütünleri ile aynı el grupları bir arada denklenirler. Denkleme sırasında ezik, hastalıklı, kararmış yapraklar ayrılır. Denk ağırlığı 50 Kg olacak şekilde basılır.

D- Denk bakımı

Doğrudan güneş ışığı almayan, kokusuz,rutubetsiz ve temiz depolarda Denkler satışa kadar bekletilir ve gerektiğinde aktarma yapılır.

E- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-E

11- KASIM 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tütünlerde denkleme hazırlığı

Bak: 10-A

B- Tütünlere tav verilmesi

Bak: 10-B

C- Denkleme

Bak: 10-C

D- Denk bakımı

Bak: 10-D

E- Deneme gözlem ve ölçümlerinden gelen bilgilerin değerlendirilmesi

Kurulan denemenin amacına göre yapılan gözlem ve ölçümlere ait veriler istatistiksel olarak değerlendirilerek sonuçların pratiğe aktarılması sağlanır.

F- Yıl içindeki üretim maliyet analizi

İlaç, işçi, mazot, kira gibi sarfiyatlara ait bilgiler değerlendirilerek tahmini üretim fiyatı belirlenir.

12- ARALIK 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Denk bakımı

Bak: 10-D

B- Münavebe için ürün seçimi ve hazırlığı

Tütünle münavebeye girecek buğday, arpa gibi üründe tohumluk temini, gübre ihtiyacı ve ekipman hazırlıkları yapılır.

C- Deneme gözlem ve ölçümlerinden gelen bilgilerin değerlendirilmesi

Kurulan denemenin amacına göre yapılan gözlem ve ölçümlere ait veriler istatistiksel olarak değerlendirilerek sonuçların pratiğe aktarılması sağlanır.

D- Yıl içindeki üretim maliyet analizi

İlaç, işçi, mazot, kira gibi sarfiyatlara ait bilgiler değerlendirilerek tahmini üretim fiyatı belirlenir.