Yard. Doç. Dr. Gülden YAZAN
Ziraat Yüksek Mühendisi
Uzman Tarım Danışmanı

Sertifika No: 209-151

(0536) 218 87 03

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Ege Bölgesi Tütün Takvimi

EGE BÖLGESİ İÇİN TÜTÜN TAKVİMİ

Hazırlayan: Yard.Doç.Dr. Gülden YAZAN 

     Tütün takvimi, her ay yapılması gereken agronomi çalışmalarını pogramlar ve belirlenen zaman içinde tamamlanmasını sağlar.

     Her ay takvimde yer alan iş programına gore öncelikli işlerin ilk fırsatta yapılmasına yardımcı olur.

     Tütün takvimi, Ege Bölgesi ve Samsun Bölgesi olmak üzere verilmiştir.

     Farklı iklim koşulları nedeniyle Ege Bölgesi ile Samsun Bölgesinin agronomi uygulamaları ve uygulama zamanları değişiklik gösterir. Bölgelerin üretim mıntıkaları arasında da uygulama zamanları bakımından 1-3 hafta arasında farklar bulunur.

     Bazı mıntıkalarda fidelik kurma çalışmaları erken başlar ve üretimle ilgili işler diğer yerlere göre erken tamamlanır. Bu mıntıkalara ve üretilen tütünlere "ası" adı verilir. Üretim çalışmalarının en geç başladığı mıntıkalara ve üretilen tütünlere "körpe", her iki üretim zamanının ortasında tütün üretiminin yapıldığı mıntıkalara ve tütünlere “ orta körpe “ denir.

     Yıl içinde tütün üretim zamanını belirleyen faktörler, hava koşulları, üreticinin deneyimi ve ihtiyaç duyulan üretim girdilerinin teminidir.

     Açıklamalar bölümünde uygulamalar ile ilgili kodlama yapılmıştır. 1, 2, 3 gibi rakamlar ayları tanımlar ( 1- Ocak, 2- Şubat, gibi), A, B, C, gibi harfler ise programlanmış agronomik çalışmaları tanımlar ( 1-A, 2-B, gibi).

TÜTÜN TAKVİMİ

 

EGE BÖLGESİ

1- OCAK

 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Fideliklerde toprak dezenfeksiyonu

Mantar, yabancı ot ve nematoda karşı uygun ilaç seçilir, kullanma talimatına göre miktarı ve zamanı belirlenir. Uygulamadan sonra fidelikler havalandırılır.

B-Fidelik alanının hesaplanması ve yastıkların         hazırlanması

Bir dönüm(1000 m2) tütün tarlası için 10 m uzunluğunda ve 1,20 m genişliğinde bir yastık üzerinden yeterli yastık miktarı ve alanı hesaplanır.

C- Harç hazırlığı ve fidelik kurma

Yanmış ve elenmiş çiftlik gübresi ile elenmiş ham toprak karıştırılarak hazırlanan harç, yastıkların üzerine 10 cm kalınlığında yayılır.

D- Tohum ekimi

mye 1-1,5 gr. üzerinden hesaplanan tütün tohumları rüzgarsız havada ekilir, üzerine kapak gübre atılır.

E-Fideliklerde çökertene karşı alınacak önlemler

Ekimde % 0,6 lık göztaşı eriyiği ile ve/veya fide gelişmesi tamamlanınca önerilen preparatlar ile ilaçlama yapılır.

F- Deneme kurulacak lokasyon ve üreticilerin belirlenmesi ve gerekli hazırlıklar

Denemenin amacına uygun lokasyon ve lider üreticiler belirlenir. Bir toplantı ile yapılacak olan işler ve gerekli açıklamalar yapılır. Deneme ile ilgili araçlar temin edilir.

2- ŞUBAT

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Harç hazırlığı ve fidelik kurma

Bak: 1-C

B- Tohum ekimi

Bak: 1-D

C- Fidelik toprağının sıcaklık ve su ihtiyacının kontrolu

Tohum ekiminden sonra su az ve sık verilir. Su ihtiyacı için toprak yüzeyi elle kontrol edilir. Ekimden çimlenme tamamlanana kadar toprak yüzeyi nemli tutulur. Hava sıcaklığı 15oC nin altında olursa plastik örtüler devamlı kapalı tutulur.

D- Fide gelişmesinin kontrolu

İklim koşulları veya başka nedenle fidelerde gelişme sağlanamazsa, büyümede duraklama veya sararma olursa suni gübre ile şerbet hazırlanır.

E- Fidelik bakımı

Sulama, ot alma, seyreltme, kılavuz alma ve kapak atma gibi bakım işlemleri geciktirilmeden uygulanır.

F-Fideliklerde çökertene karşı alınacak önlemler

Bak: 1-E

G-Fideliklerde maviküfe karşı alınacak önlemler

Fide gelişmesi tamamlanınca ilaçlamaya başlanır ve hava koşullarına bağlı olarak dört günde bir tekrarlanır. Maviküfe dayanıklı çeşitlerde ilaçlama haftada bir tekrarlanır.

H- Fideliklerde danaburnu, bozkurt, toprak solucanı ve tel kurdu mücadelesi

Zarar görüldüğünde önerilen ilaçlar uygun dozda verilir.

 

I- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Zararlı görüldüğünde önerilen ilaçlar uygulanır ve ihtiyaç halinde ilaçlama tekrarlanır.

J- Denemenin kurulması ve izlenmesi

Amaca göre kurulan denemenin çalışmaları izlenir. Yapılan her uygulama kaydedilir.

3-MART

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Harç hazırlığı ve fidelik kurma

Bak: 1-C

B- Tohum ekimi

Bak: 1-D

C- Fidelik toprağının sıcaklık ve su ihtiyacının kontrolu

Bak: 2-C

 

D- Fide gelişmesinin kontrolu

Bak: 2-D

E- Fidelik bakımı

Bak: 2-E

F-Fideliklerde çökertene karşı alınacak önlemler

Bak: 1-E

G-Fideliklerde maviküfe karşı alınacak önlemler

Bak: 2-G

 

H- Fideliklerde danaburnu, bozkurt, toprak solucanı ve tel kurdu mücadelesi

Bak: 2-H

 

I- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Bak: 2-I

J- Sağlam ve güçlü fide yetiştirilmesi

Fidelerin çıkışı tamamlandıktan sonra güneşli saatlerde fidelik örtüsü açılarak fidelerin dış ortama alışması sağlanır. Gelişmeye bağlı olarak fidelerin açıkta bırakılma saatleri uzatılır. Dikimlerden bir hafta önce fidelik örtüsü tamamen kaldırılarak sağlam ve dayanıklı fide gelişmesi sağlanır.

K- Sulama

Fidelerin çıkışı tamamlandıktan sonra günde iki defa, gelişme tamamlandıktan sonra bir defa ve bol sulama yapılır (normal mevsim koşullarında). Sulama işlemi sabah örtüler açıldıktan sonra yapılır, güneşin etkisini gösterdiği saatlerde sulama yapılmaz.

L- 2.Tarla sürümü

 

Dikimden bir ay önce büyük kulaklı pullukla 15-20 cm derinlikte sürüm yapılır ve diskaro çekilir. Böylece sonbahar sürümünden kalan keseklerin parçalanması sağlanır. Tavın kaçmaması için sürgü veya tırmık çekilir.

M-Denemenin kurulması ve izlenmesi

Bak: 2-J

4- NİSAN

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Sağlam ve güçlü fide yetiştirilmesi

Bak: 3-J

B- Sulama

Bak: 3-K

C- Fideliklerde yaprak biti ve yaprak piresi mücadelesi

Bak: 2-I

 

D- 2. Tarla sürümü

Bak: 3-L

E- Dikim öncesi tarla sürümü

Dikimden 1-3 gün önce küçük kulaklı pullukla ve yüzeysel olarak tarla sürülür, arkasından sürgü veya tırmık çekilir.

F- Dikim

Fidelikten sökülen pişkin fideler elle veya makine ile 40 x 8-10 cm aralıklı olarak dikilir ve can suyu verilir.

G- Tarlada maviküf mücadelesi

Maviküf mücadelesinde kültürel önlemler alınır ve ilaçlı mücadele yapılır.

H-Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Dikimden sonra tütün yaprakları böcek zararına karşı kontrol edilerek ihtiyaç duyulduğunda ilaçlama yapılır.

I- Dikim tamamlandıktan sonra fideliklerin bozulması

Dikimler tamamlandıktan sonra hastalık ve zararın gelişmesine ve yayılmasına engel olmak için büyük pullukla fidelik yerleri sürülerek bozulur.

J- 1. çapa (kaymak çapası)

Dikimden yaklaşık 15 gün sonra kaymak tabakasını kırmak için hafif bir çapa yapılır. 

K- 2. çapa (Boğaz doldurma)

1. çapadan yaklaşık 15 gün sonra kök boğazını doldurmak ve aynı zamanda yabancı otları uzaklaştırmak için 2. çapa yapılır.

L- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J. Gerekli uygulama tarihleri, gözlemler ve ölçümler not edilir.

5- MAYIS

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Dikim öncesi tarla sürümü

Bak: 4-E

B- Dikim

Bak: 4-F

C- Tarlada külleme mücadelesi

Küllemeye karşı mücadelede kültürel önlemler alınır ve ilaçlı mücadele yapılır.

D- Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 4-H

E- Dikim tamamlandıktan sonra fideliklerin bozulması

Bak: 4-I

F- 1. çapa (kaymak çapası)

Bak: 4-J

G- 2. çapa (Boğaz doldurma)

Bak: 4-K

H- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

6-HAZİRAN

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B- Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 4-H

C- 1. çapa (kaymak çapası)

Bak: 4-J

D- 2. çapa (Boğaz doldurma)

Bak: 4-K

E-Dip sıyırma

Kırımlardan yaklaşık bir hafta önce bitkinin toprağa yakın 4 yaprağı koparılıp atılarak dip sıyırma yapılır. Bu işlem, üst yapraklarda verim ve kalitenin iyileşmesini sağlar.

F-Kurutma için ızgara ve seranın hazırlanması

Kurutma ızgarası, rüzgarsız ve güneşli bir alanda tütün kargılarının uzunluğuna kırımlarda kullanılan kargı sayısına göre kurulur. Tütün serası, 4-5 m genişliğinde ve 20 m uzunluğunda kurularak içine ızgara düzeni yerleştirilir. Ayrıca kurutma yerinde sergi alanı hazırlanır.

G- Kırım

Geceyarısından itibaren güneş ışıklarının etkisinin görülmeye başladığı ana kadar kırım yapılır. Aynı olgunluk belirtileri gösteren yapraklar kırılarak iğneye dizilir ve kargıya geçirilir. Olgunlaşmamış ve hastalıklı, yırtık yapraklar atılır.

H- Soldurma

Tütün dizilerinin bulunduğu kargılar duvar, tavan veya soldurma için hazırlanan gölge ve havadar bir yerde çivilere asılarak soldurulur.

I- Kurutma

Hava koşullarına bağlı olarak tütünler açıkta veya sera içinde ızgarada kurutulur. Yaprak ayalarının kuruması tamamlanınca sergiye yerleştirilir. Kuruma döneminde yapraklar sık sık kontrol edilir.

J- İstif yerinin hazırlanması

Kuruyan tütün dizilerinin istifleneceği dört tarafı kapalı, doğrudan güneş ışığı almayan, temiz ve kokusuz bir tütün deposunun tabanına tahta ızgara yerleştirilir. Tütün dizileri el durumlarına göre karıştırılmadan üstüste istiflenir.

K- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

7- TEMMUZ

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B- Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 4-H

C- Dip sıyırma

Bak: 6-E

D-Kurutma için ızgara ve seranın hazırlanması

Bak: 6-F

E- Kırım

Bak: 6-G

F- Soldurma

Bak: 6-H

G- Kurutma

Bak: 6-I

H- İstifleme

Bak: 6-J

I- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

8-AĞUSTOS

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tarlada külleme mücadelesi

Bak: 5-C

B- Tarlada trips, yaprak biti ve yaprak piresi kontrolu ve mücadelesi

Bak: 4-H

C- Kırım

Bak: 6-G

D- Soldurma

Bak: 6-H

E- Kurutma

Bak: 6-I

F- İstifleme

Bak: 6-J

G- Nematod kontrolu

Dekara 15 bitki hesabıyla tarlanın farklı yerlerinden çekilen bitki köklerinde nematod bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

H-Kırımları tamamlanan tütün sap ve köklerinin topraktan çekilerek imhası

Gelecek yıl içinde problem olabilecek hastalık ve zararlı etmenlerinin konukçuları yokedilir.

I- Kurutmanın tamamlanması ve kullanılan malzemelerin yerinden sökülerek temizlenip depolanması

Tütün kurutma için kullanılan ızgara malzemeleri ile sera örtüsü, ilaçlama aleti, ilaç kutuları, diğer eşyalar toplanarak gelecek yıl kullanmak üzere depolanır.

J- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

9-EYLÜL

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Son ellerin kırım ve kurutması

Körpe dikim yapılan yrlerde son ellerin kırım ve kurutması eylül ayında yapılır. Tütünler, soldurma yapılmadan doğrudan sera içinde kurutulurlar.

B- İstifleme

Bak: 6-J

C- Nematod kontrolu

Bak: 8-G

D- Kırımları tamamlanan tütün sap ve köklerinin topraktan çekilerek imhası

Bak: 8-H

E- Kurutmanın tamamlanması ve kullanılan malzemelerin yerinden sökülerek temizlenip depolanması

Bak: 8-I

F- Tarla sürümü

Sap ve kökler toplandıktan sonra büyük kulaklı pullukla tarla toprağı sürülür.

G- Göz tesbitleri

İstifte bulunan tütünler eksperler tarafından incelenerek rekolteyi belirleme çalışmaları yapılır.

H- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

 

10- EKİM
 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tütünlerde denkleme hazırlığı

Havanın nem oranının yükselmesiyle birlikte tütünlerde denk yapımına başlanır. Denk sandığı, çuval, ip, gibi denk araçları temin edilir.

B- Tütünlere tav verilmesi

Tav suyunun tütünlerde ellere ve havanın nem durumuna göre ayarlanması gerekir. Günde yapılacak denk sayısına göre 1-3 gün önceden tütünler tavlanır.

C- Denkleme

Aynı tarlanın tütünleri ile aynı el grupları bir arada denklenirler. Denkleme sırasında ezik, hastalıklı, kararmış yapraklar ayrılır. Denk ağırlığı 50 Kg olacak şekilde basılır.

D- Denk bakımı

Doğrudan güneş ışığı almayan, kokusuz,rutubetsiz ve temiz depolarda Denkler satışa kadar bekletilir ve gerektiğinde aktarma yapılır.

E- Denemenin izlenmesi, gerekli gözlem ve ölçümlerin yapılması

Bak: 2-J, 4-L

11- KASIM

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Tütünlerde denkleme hazırlığı

Bak: 10-A

B- Tütünlere tav verilmesi

Bak: 10-B

C- Denkleme

Bak: 10-C

D- Denk bakımı

Bak: 10-D

E- Deneme gözlem ve ölçümlerinden gelen bilgilerin değerlendirilmesi

Kurulan denemenin amacına göre yapılan gözlem ve ölçümlere ait veriler istatistiksel olarak değerlendirilerek sonuçların pratiğe aktarılması sağlanır.

F- Yıl içindeki üretim maliyet analizi

İlaç, işçi, mazot, kira gibi sarfiyatlara ait bilgiler değerlendirilerek tahmini üretim fiyatı belirlenir.

12- ARALIK 

UYGULAMA

 

AÇIKLAMALAR

A- Denk bakımı

Bak: 10-D

B- Münavebe için ürün seçimi ve hazırlığı

Tütünle münavebeye girecek buğday, arpa gibi üründe tohumluk temini, gübre ihtiyacı ve ekipman hazırlıkları yapılır.

C- Deneme gözlem ve ölçümlerinden gelen bilgilerin değerlendirilmesi

Kurulan denemenin amacına göre yapılan gözlem ve ölçümlere ait veriler istatistiksel olarak değerlendirilerek sonuçların pratiğe aktarılması sağlanır.

D- Yıl içindeki üretim maliyet analizi

İlaç, işçi, mazot, kira gibi sarfiyatlara ait bilgiler değerlendirilerek tahmini üretim fiyatı belirlenir.