Yard. Doç. Dr. Gülden YAZAN
Ziraat Yüksek Mühendisi
Uzman Tarım Danışmanı

Sertifika No: 209-151

(0536) 218 87 03

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Tütün Sözlüğü

I

IMMATURE : Olgunlaşmamış.

IMMUNE : Tolerant, hastalığa dayanıklı.

INCH : İnç (2,54 cm)

INFECTION : Enfeksiyon, bulaşma.

INSECT : Böcek, haşere.

INSECTICIDE : Böcekleri yok etmek için kullanılan tarımsal ilaçlar.

IRRIGATION : Sulama.

ISOLATE : Ayırma, koruma altına alma.

K

KEEPING QUALITY : Tütünün mevcut nem içeriğinin küflenmeye yol açmayacak şekilde korunması.

KENAF : Hibiscus cannabinae; Sigara kağıdına esneklik kazandırmak için lifleri kullanılan kenevir bitkisi.

KILLING OUT : Kurutma işleminde yaprak ve saptan nemin tamamen uzaklaştırma aşaması.

L

LABEL : Etiket.

LAMINA : Tütün yaprağında ana veya orta damar ile yan damarlar arasında kalan yaprak ayası.

LAND : Arazi, toprak.

LAND CLASSIFICATION : Toprak sınıflandırması.

LANDOWNER : Toprak sahibi.

LAND RENT : Toprak kirası.

LAND SLIDE : Çöküntü, heyelan, toprak kayması.

LAND USE : Toprağın veya arazinin kullanımı.

LAND USE PLANNING : Topraktan veya araziden faydalanma planlaması.

LAND UTILIZATION : Topraktan veya araziden sağlanan fayda.

LAND VALUE : Toprağın veya arazinin kıymeti.

LATAKIA : Çok keskin aromaya sahip Suriye tütün tipi. Sakla birlikte güneşte kurutulduktan sonra dumanlama veya isleme ile güçlü ve etkili lezzet kazandırılır.

LEAF : Tütün bitkisinde sakın orta bölümden üst kısma doğru olan yapraklar gurubu. Kalın ve sağlam dokulu, lezzet ve aroma nitelikleri iyi, alkaloid ve TPM miktarı yüksek yapraklardır.

LEAFMOULD : Funda toprağı.

LEAN : Zayıf, yağsız.

LEMON LEAF : Açık sarıdan parlak sarıya doğru renge sahip tütün yaprağı. Limon yapraklar normalden biraz daha hızlı kurutulurlar. Keskin ve ısırıcı bir duman etkisi yaratırlar.

LENGTH OF DAY : Gün uzunluğu, gün boyunca.

LESION : Hastalık veya fizyolojik bir sebeple yaprak yüzeyinde nokta veya dairesel görünümde zararlar.

LIME : Kireç.

LIME STONE : Kireç taşı.

LIME-SULPHUR : Kireç-kükürt (Ca2S)

LOAM : %7-27 balçık, (-50 ince toprak ve R den az kumdan oluşan toprak tipi.

LONGS : İmalat sırasında yapraklardan ayrılan kırılmış parçaların 10 mesh’lik elek üzerinde kalan kısımlarıdır. ( 10) olarak ifade edilir.

LOOSENING : Boş alma, gevşetme. Baskıdaki tütün yapraklarını kondisyonlamak veya nem içeriğini düzenlemek için elle veya mekanik olarak gevşetme işlemi.

LOW PROFIL TOBACCO : Alçak boylu tütün. Bitki boyu yaklaşık 76 cm, tepe kırmadan sonra 60 cm dir. Bu bitkilere erken tepe kırma yapılır. Hasat makinesının uygulanabilmesi için geliştirilmiş tütünlerdir.

LUGS : Tütün bitkisinin toprak yüzeyinden itibaren 1/3 kısmını oluşturan yapraklarıdır. Flue-cured tütünlerde “Lugs”, Burley tütünlerinde “  Cutter” adı verilir. Kuru yapraklar ince dokulu, damarlı, dolguluk yeteneği yüksek ve TPM miktarları düşüktür.

M

MH : Bak. MALEIC HYDRAZINE.

MAHOGANY LEAF : Olgunlaşmış yaprakların normal limon sarı ve turuncu renkten  daha güçlü turuncu-kahverengine sahip olmalarıdır. Daha güçlü duman niteliklerini oluştururlar.

MAINSTREAM : Ana duman. Yanana bir sigaranın içinden geçerek ağza gelen dumandır. Ana duman tüttürme sırasında nefes çekimi ile oluşur. Serbest duman veya yan duman sigaranın yanma ucundan çıkan dumandır.

MALEIC HYDRAZİNE : C4H4N2O2; 1,2-dihidro-3,6-piridazindion. Tepe kırmadan sonra bitkiye zarar vermeden, gelişen filizleri yok etmek için kullanılan kimyasaldır.

MANIPULATION : Maniplasyon, işleme. Sadece oryantal tütünlerin derecelendirilmesi, temizlenmesi, fermentasyonu ve paketlenmesini kapsayan özel bir terimdir.

MANURE : Hayvan gübresi. Organik gübre.

MARL : Kireçli toprak.

MARSH : Bataklık.

MARYLAND TOBACCO : Gölgede kurutulan büyük yapraklı bir tütün tipi. Burley tütünlerine benzer ancak tadı daha yumuşak ve hafif, karbonhidrat ve nikotin miktarı düşük, azotlu maddeler ve uçucu olmayan asitler orta düzeydedir.

MATURE : Olgun, ergin.

MATURITY : Olgunlaşma. Teknik olgunluk. Tütün bitkisinin tarla döneminde gözle fark edilebilen fizyolojik olgunluğu.

MEADOW : Çayır, otlak.

MEDIUMS : İmalat sırasında kırılan tütün parçalarının 10 mesh’lik elekten geçen, 20 mesh’lik elek üzerinde kalan kısımlarıdır. (-10 / 20) olarak ifade edilir. 

MEERSCHAUM : Lületaşı. H4Mg2Si3O10. Susuz mağnezyum silikat. En çok pipo materyali olarak kullanılır. Filtre yapımında da önerilen bir maddedir.

MENTHOL : C10H20O; 3-hydroxymenthane; Mentol. Naneruhu. Mentha arvensis veya Mentha piperita gibi bitki yağlarından kristal ve renksiz olarak elde edilir. Sentetik olarak hazırlanan dl- ve l- mentoldur. l-mentol, doğada da bulunmaktadır. dl- ve l- formlarının koku ve tadı naneye benzer. dl- formu daha çok neftyağı kokusundadır. L-mentol, sigaralarda lezzet katkı ürünü olarak en fazla kullanılan maddedir.

MIDGE : Hydrogaenus spp; Tatarcık. Flue-cured fidelerinin saplarına zarar veren bir böcektir.

MIDRIB : Ana damar. Tütün yaprağının orta damarıdır.

MILDEW : Mildiyö, küf.

MINERAL DEFICIENCY : Mineral noksanlığı.

MOISTURE : Rutubet, nem.

MOISTURE CONTENT : Denge nem içeriği.

MOISTURE HOLDING CAPACITY : Nem tutma kapasitesi.

MOLD : Küf.

MOLE CRICKET : Scapteriscus acletus R&H; Gryllotalpa hexadactyla Perty; Danaburnu. Tütün bitkisinin kökleriyle beslenen bir böcek.

MOSAIC : Tütün yaprağı üzerinde lekeler oluşturan bir virüs.

MULCH : Malç. Tütün fidelerini soğuktan korumak için kullanılan örtü malzemesi.

MULCHING : Malçlama, fideleri örtme.

MYCOLOGY : Mantar bilimi.

N

NARROW GUTTED : Lamina/damar oranı, dar ve ince yaprak.

NATURAL RESOURCES : Doğal kaynaklar.

NEMATOCIDE : Nematodlara karşı kullanılan tarımsal ilaçlar.

NEMATODE : Nematod. Tütün bitkisine zarar veren nematodların iki tipi vardır; 1) Kök ur nematodu (Meloidogyne), bitki kökleri üzerinde ur meydana getirir. 2) Kahverengi kök çürüklüğü (Pratylenchus), kökte kahverengileşme ve çürüklüğe sebep olur.

NEUTRAL FRACTION : Toplam duman kondensatının eterde çözündürüldükten sonra geri kalan kısmı veya tütünün sulu asit ve alkali ile ekstraksiyonundan sonra kalan kısmı.

NICOTIANA : Tütün bitkisinin bağlı olduğu genus. Ticari bakımdan önem taşıyan başlıca iki türü N. Tabacum ve N. Rustica’dır. N. Tabacum L.’nin orijini Brezilya, N. Rustica L.’nin Meksika’dır.

NICOTINE : C10H14N2; 3-(1-metil-2-pirolidin)-piridin; Nikotin. Tütün yapraklarında renksizden açık sarı renk arasında sıvı alkaloid olarak bulunur. Hava ve ışığa maruz kalarak dumanda kahverengileşir. 1809 da ilk defa L.Vaqueline tarafından dumandan izole edilmiştir.

NITROGEN : Azot.

NITROGEN FIXATION : Azotun tesbiti. Havadaki azotun alınması.

NONTOBACCO SMOKING MATERIAL : Sigaraların dolguluk kompozisyonunda tütünden başka bulunan unsurlar. Temel organik bitki bileşeni olarak selüloz, tütün olmayan dolguluk kısmın başlıca maddesini oluşturur. Temel organik madde dışında diğer maddeler de sıklıkla kullanılır. Tütün dışı sigara dolguluk materyali olarak, ravent, sinir otu, öksürük otu, ısırgan otu, su teresi, kanarya otu, pancar, ebegümeci, gelincik yaprakları, adaçayı, yerfıstığı, kiraz, kırmızı kayın ağacı, gürgen, Akçaağaç, fındık, katırtırnağı, okaliptus, marul, fıstık, soya, patates, mısır, kakao, kağıt ve suyosunu kullanılabilir. Dolguluk hammaddesi java biberi yapraklarından oluşan ilk sigara 1920’de pazara sunulmuştur.

NONVOLATILE CIGARETTE SMOKE CONDENSATE : Sigara duman kondensatının aseton çözeltisi buharlaştırıldığında geriye kalan uçucu olmayan kısım.

NUTRIENTS : Besin elementleri. Tütünde üç önemli besin elementi; azot, potasyum ve fosfordur. Diğer önemli elementler; kalsiyum, kükürt, mağnezyumdur. Daha az önemli olanlar; demir, bor, manganez, bakır, çinko ve klordur.

NUTRITIONAL REQUIREMENT : Bitki beslenmesi için gerekli olan besin maddeleri.