Yard. Doç. Dr. Gülden YAZAN
Ziraat Yüksek Mühendisi
Uzman Tarım Danışmanı

Sertifika No: 209-151

(0536) 218 87 03

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

FAO Dünya Tütün Üretim ve Tüketim Raporu

2010’da dünya tütün kullanımında artış beklenmekte ve tütün üretiminin de gelişmekte olan ülkelere kaydırılacağı ve tüketici sayısında artış olacağı varsayılmaktadır.

A.B.D. Gıda ve Tarım Bakanlığı,  FAO’ nun dünya tütün projeksiyonunu kapsayan raporunu yayınlamıştır.
Rapora göre 2010 yılına kadar dünya tütün üretimindeki artış hızında yavaşlamayla birlikte  tütün kullanımında artış beklenmektedir.
FAO’nun yayınladığı çalışmaya göre dünya tütün talebinin nüfus ve gelir artışına bağlı olarak 2010 yılına kadar artacağı ancak bu artışın geçmişe göre daha az oranda olacağı belirtilmektedir.
2010 yılında tütün üretimi, tüketimi ve ticaretinin geleceği konulu raporda, gelişmiş ülkelerde tütün kullanımındaki azalma devam ederken gelişmekte olan ülkelerde tüketimin artacağı belirtilmiştir.
Dünya tütün üretiminin 1997/99 da 5,9 milyon tondan 2010 yılında 7,1 milyon tona ulaşması planlanmıştır. Bu miktar 1992 deki 7,5 milyon ton olan tütün üretiminden daha aşağıdadır.
Verilen rapora göre, sigara tüketici sayısının 1998 deki 1,1 milyardan 2010 da 1,3 milyara çıkacağı beklenmektedir. Bu durum yaklaşık yıllık % 1,5 artışı getirmektedir.
Tütün kullanımındaki genel artışa rağmen 2010 yılında, her yetişkinin sigara tüketiminde yaklaşık azalma ile yıllık bireysel tüketimin 2000 yılındaki 1,6 kg.dan 1,4 kg.a düşeceği FAO tarafından rapor edilmiştir.
Etkin tütün ve sigara karşıtı politikaların uygulanmasının kişi başına tütün tüketiminin azalmasında önemli olacağı vurgulanmıştır.
Tütün tüketiminin en yaygın tipi sigara içilmesidir ve dünya tütün tüketiminin % 85 ini kapsamaktadır.
Yaklaşık 320 milyon sigara tiryakisi ile Çin, dünyanın en büyük sigara tüketicisidir.
Yaklaşık 100 ülke tütün yetiştirmektedir. En fazla üreten ülkeler Çin, Hindistan, Brezilya,ABD., Türkiye Zimbave ve  Malezya’dır.
Bu ülkeler toplam dünya tütün üretiminin % 80 inden fazlasını üretmektedir. Sadece Çin dünya üretiminin 5’inden fazlasını karşılamaktadır.

TÜTÜN TÜKETİMİ

2010 da dünya tütün tüketimi içinde gelişmiş ülkelerin payının sadece % 29 olacağı planlanmıştır. Bu oran 1998 de % 34 idi. Plana göre, gelişmekte olan ülkelerin payı ise % 71 olacaktır.
Gelişmiş ülkelerin tütün talebi yavaş bir şekilde azalmaktadır ve 2010 yılında bu talep 2,05 milyon tona ulaşacaktır. Bu değer 1998 de 2,23 milyon ton olan tüketime göre % 10 daha azdır.
Azalmanın sebebi nüfus ve gelir büyümesindeki hızın yavaşlığına bağlanabilir. İlave olarak, gelişmiş ülkelerdeki sigaranın sağlığa zararlı etkisine olan farkındalığın artması, hükümetlerin sigara karşıtı yoğun kampanyaları desteklemeleri, artan vergiler ve reklam yasakları, tütün ürünlerinin tüketilmesinde çok güçlü negatif etkiler yaratmaktadır.
Ancak gelişmekte olan ülkelerde tütün tüketimi artmaya devam edecektir. Bu ülkelerde tüketim miktarının 1997/99 da  4,2 milyon tondan 2010 yılında 5,09 milyon tona çıkacağı beklenmektedir. 1998 ve 2010 yılları arasında tüketimdeki ortalama yıllık artış hızının % 1,7 olacağının habercisidir. Bu oran 1971 ve 1998 arasında, gelişmekte olan ülkelerde belirlenmiş olan %2,8 lik değere göre fark edilir bir azalmadır.
Planlanan talep artışında en büyük payın uzak doğu ülkelerine özellikle Çin’e ait olacağı beklenmektedir. Toplam dünya tütün talebi içinde Çin’in payının 2010 yılında % 37 cıvarında kalacağı ihtimal görünmektedir.
İkinci önemli tütün tüketicisi ülke olarak Hindistan’da geleneksel sigaraların tüketiminin sadece % olacağı planlanmıştır.
Ülkede en fazla tütün talebi, elle sarılan bidi, çiğneme tütün gibi ürünlerdir. Hindistan’da tütüne olan toplam talebin artmaya devam edeceği, ancak önceki 10 yıldan daha yavaş olacağı olası görünmektedir.
Latin Amerika’da 1998 yılında tütün kullanımının yaklaşık 0,48 milyon ton olduğu belirlenmiştir. Bunun yarısından fazlasının Brezilya’ya ait olduğu açıklanmıştır.
Bölgedeki talebin 2010’a kadar kısmen artacağı beklenmektedir ve en çok artışın da Brezilya olacağı tahminlenmektedir.
Afrika’da 1990’larda toplam tütün talebi her yıl % 3,5 artış göstermiştir. 2010’a kadar olan artışın benzer oranda devam edeceği beklenmektedir.
Yakın Doğuda tütüne olan talebin % 0,42 oranında artacağı beklenmektedir, bu artış hızı 1990 lardaki % 0,44 oranının yakınında bir değerdir.

TÜTÜN ÜRETİMİNİN GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE DOĞRU KAYMASI

FAO raporunun verilerine göre, dünya tütün üretimi içinde gelişmekte olan ülkelerin payının daha fazla artacağı görülmektedir.
Raporda, gelişmiş ülkelerde tütün üretimini destekleme politikalarının katı bir baskı altında olmasının çiftlik düzeyinde tütün karlılığını daha fazla azaltacağını vurgulamaktadır.
Üretim kısıtlamasının olmadığı ve üretim fiyatlarının düşük olduğu ülkelerde tütün tedarikinde artış olacağı beklenmektedir.
 İyi nakliyat ve ulaşım sistemleri ile uluslar arası mevcut pazarlara erişim bu üretim artışını destekleyecektir.
Raporda açıklanan bu eğilime bağlı olarak sigara imalatında da gelişmekte olan ülkelere doğru bir kayma olasılığı beklendiği ifade edilmektedir.
Gelişmekte olan ülkelerdeki sigara üretimi gelişmiş ülkelerin üretim seviyelerine denk hatta daha ileridir.

TALEP AZALMASI

Raporda dünya tütün ekonomisini oluşturan gelişmekte olan ülkelerde tütün talebi de artış göstermektedir. Tütün kullanımının azaltılması yönündeki genel politikanın, bu ülkelerde tütün tedarikinden çok tütün talebine yoğunlaşma şeklinde olacağı raporda önerilmektedir.
Gelişmekte olan ülkelerdeki talep azalması, gelişmiş ülkelerdeki planlanmış nüfus ve gelir artış eğilimine göre çok daha güç olacaktır.
Talep azalması, global tütün üretimi içinde bireysel tüketimdeki bir azalma ile ortaya çıkacak bir başarı göstergesini oluşturacaktır.

DÜNYA YAPRAK TÜTÜN ÜRETİMİ

ÜRETİM

 

GERÇEK

2000 (.000 Ton)

PLANLANAN

2010 (.000 Ton)

DÜNYA

6.137,7

7.160,0

ÇİN

2.298,8

2.972,5

HİNDİSTAN

595,4

685,4

BREZİLYA

520,7

584,7

ABD

408,2

526,8

AB(15)

314,5

300,9

ZİMBABWE

204,9

232,8

TÜRKİYE

193,9

268,8

ENDONEZYA

166,6

119,6

RUSYA

116,8

70,0

MALEZYA

108,0

137,9


DÜNYA YAPRAK TÜTÜN TÜKETİMİ

TÜKETİM

 

GERÇEK

2000 (.000 Ton)

PLANLANAN

2010 (.000 Ton)

DÜNYA

6.769,1

7.151,5

ÇİN

2.627,5

2.659,5

AB(15)

724,1

690,6

HİNDİSTAN

470,3

563,8

RUSYA

442,4

442,3

ABD

434,4

433,8

BREZİLYA

202,5

257,9

JAPONYA

169,5

-

ENDONEZYA

156,1

-

TÜRKİYE

133,6

-

PAKİSTAN

90,0

-

 

Kaynak:The Food and Agriculture Organization of the United Nations